Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Locuste</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Locuste"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Locuste rootpage-Locuste skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Locuste</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr">
<div class="infobox_v3 infobox infobox--frwiki noarchive">
<div class="entete" style="background-color: #C0D3EA;;">
<div>Locuste</div>
</div>
<div class="center"><big><a href="Nom_vulgaire" title="Nom vulgaire">Nom vulgaire</a> ou <a href="Nom_vernaculaire" title="Nom vernaculaire">nom vernaculaire</a> ambigu&nbsp;:</big><br>l'appellation «&nbsp;<b>Locuste</b>&nbsp;» s'applique en <a href="Fran%C3%A7ais" title="Français">français</a> à plusieurs <a href="Taxon" title="Taxon">taxons</a> distincts.</div>
<div class="hr bordered" style="background-color:#C0D3EA;; height:1px;"></div>
<div class="images">
</div>
<div class="legend"><i><a href="Locusta_migratoria" class="mw-redirect" title="Locusta migratoria">Locusta migratoria</a></i></div>
<p class="bloc" style="background-color:#C0D3EA;;">Taxons concernés</p>
<ul><li>Voir texte</li></ul></div>
<p><b>Locuste</b> est un <a href="Nom_vernaculaire" title="Nom vernaculaire">nom vernaculaire</a> ambigu désignant en <a href="Fran%C3%A7ais" title="Français">français</a> plusieurs espèces de <a href="Criquet" class="mw-redirect" title="Criquet">criquets</a> <a href="https://fr.wiktionary.org/wiki/gr%C3%A9gariapte" class="extiw external" title="wikt:grégariapte">grégariaptes</a> appartenant à l'<a href="Ordre_(biologie)" title="Ordre (biologie)">ordre</a> des <a href="Orthopt%C3%A8res" class="mw-redirect" title="Orthoptères">orthoptères</a>. Contrairement aux <a href="Sauteriau" title="Sauteriau">sauteriaux</a>, ils sont capables de se transformer complètement lorsque leur population atteint un certain seuil de densité pour devenir grégaires et migrateurs.
</p>


<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Étymologie"><span id=".C3.89tymologie"></span>Étymologie</h2></div>
<p>Ce terme dérive du <a href="Latin" title="Latin">latin</a> <i>locusta</i> «&nbsp;<a href="Sauterelle_(insecte)" title="Sauterelle (insecte)">sauterelle</a>&nbsp;; langouste&nbsp;»<sup id="cite_ref-CNRTL_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-CNRTL-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, par conséquent, les «&nbsp;locustes de mer&nbsp;» peuvent désigner de nombreuses espèces de plusieurs infra-ordres de <i><a href="Pleocyemata" title="Pleocyemata">Pleocyemata</a></i>, par exemple des <a href="Langouste" class="mw-redirect" title="Langouste">langoustes</a> ou <a href="Crevette" title="Crevette">crevettes</a><sup id="cite_ref-CNRTL_1-1" class="reference"><a href="#cite_note-CNRTL-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Nommé d'après le terme latin, le <a href="Genre_(biologie)" title="Genre (biologie)">genre</a> <i><a href="Locusta" class="mw-disambig" title="Locusta">Locusta</a></i> Linnaeus 1758, est un des premiers genres de criquets scientifiquement décrit.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Descriptions">Descriptions</h2></div>
<p>Ces espèces peuvent se multiplier rapidement sous des conditions favorables et devenir grégaires et migratrices. Leurs <a href="Nymphe_(biologie)" title="Nymphe (biologie)">nymphes</a> forment alors des bandes larvaires et les adultes forment des <a href="Essaim" title="Essaim">essaims</a> qui se déplacent sur de longues distances en ravageant végétaux sauvages et cultures où ils peuvent causer des dégâts considérables<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Les_espèces"><span id="Les_esp.C3.A8ces"></span>Les espèces</h2></div>

<p>Quelques exemples d’espèces de locustes sont&nbsp;:
</p>
<ul><li><i>Schistocerca americana</i></li>
<li><i><a href="Chortoicetes_terminifera" class="mw-redirect" title="Chortoicetes terminifera">Chortoicetes terminifera</a></i></li>
<li><i>Nomadacris succincta</i></li>
<li><i>Locustana pardalina</i></li>
<li><i><a href="Schistocerca_gregaria" class="mw-redirect" title="Schistocerca gregaria">Schistocerca gregaria</a></i></li>
<li><i><a href="Calliptamus_italicus" class="mw-redirect" title="Calliptamus italicus">Calliptamus italicus</a></i></li>
<li><i><a href="Nomadacris_septemfasciata" class="mw-redirect" title="Nomadacris septemfasciata">Nomadacris septemfasciata</a></i></li>
<li><i>Anacridium spp.</i>
<ul><li><i><a href="Anacridium_aegyptium" title="Anacridium aegyptium">Anacridium aegyptium</a></i></li>
<li><i><a href="Anacridium_melanorhodon" title="Anacridium melanorhodon">Anacridium melanorhodon</a></i></li>
<li><i>Anacridium wernerellum</i></li></ul></li>
<li><a href="Criquet_migrateur" title="Criquet migrateur">criquet migrateur</a> <i><a href="Locusta_migratoria" class="mw-redirect" title="Locusta migratoria">Locusta migratoria</a></i></li>
<li><a href="Criquet_nomade" title="Criquet nomade">criquet nomade</a> <i><a href="Nomadacris_septemfasciata" class="mw-redirect" title="Nomadacris septemfasciata">Nomadacris septemfasciata</a></i></li>
<li><a href="Criquet_marocain" class="mw-redirect" title="Criquet marocain">criquet marocain</a> <i><a href="Dociostaurus_maroccanus" title="Dociostaurus maroccanus">Dociostaurus maroccanus</a></i></li>
<li><a href="Criquet_p%C3%A8lerin" title="Criquet pèlerin">criquet pèlerin</a> <i><a href="Schistocerca_gregaria" class="mw-redirect" title="Schistocerca gregaria">Schistocerca gregaria</a></i>&nbsp;: probablement l’espèce la plus importante vu son aire de distribution très large (<a href="Afrique_du_Nord" title="Afrique du Nord">Afrique du Nord</a>, <a href="Moyen-Orient" title="Moyen-Orient">Moyen-Orient</a> et <a href="Asie_du_Sud" title="Asie du Sud">Asie du Sud</a>) et sa capacité à migrer sur de très longues distances.</li>
<li>criquet des Montagnes Rocheuses (<i>Melanoplus spretus</i>)&nbsp;: cette espèce nord-américaine formait les essaims les plus grands jamais rapportés, mais elle a disparu vers la fin du <a href="XIXe_si%C3%A8cle" title="XIXe siècle"><abbr class="abbr" title="19ᵉ siècle"><span class="romain">XIX</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle</a>.</li></ul>
<p>Quelques espèces ne sont grégaires qu'épisodiquement&nbsp;:
</p>
<ul><li><i><a href="Oedaleus_senegalensis" title="Oedaleus senegalensis">Oedaleus senegalensis</a></i> (Sahel)</li>
<li><i>Aiolopus simulatrix</i></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Les_essaims">Les essaims</h2></div>

<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Formation_des_essaims">Formation des essaims</h3></div>
<p>Quand ses populations sont de faibles densités, l'insecte adopte une phase dite solitaire<sup id="cite_ref-2020tlili_3-0" class="reference"><a href="#cite_note-2020tlili-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>&nbsp;: il vit reclus, évite ses congénères et migre seulement la nuit<sup id="cite_ref-2002lindsey3_4-0" class="reference"><a href="#cite_note-2002lindsey3-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Si leurs densités sont élevées et que leurs sources d'alimentation se raréfient, ils adoptent une phase dite grégaire et se regroupent en bandes de nymphes (ou larves, sans ailes) ou en essaims d'adultes (ailés) très mobiles<sup id="cite_ref-2020tlili_3-1" class="reference"><a href="#cite_note-2020tlili-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Les rassemblements sont en relation avec la concentration d'une hormone, la <a href="S%C3%A9rotonine" title="Sérotonine">sérotonine</a><sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>&nbsp;: au cours des contacts entre criquets en phase solitaire, notamment par frottements des pattes arrière, le taux de sérotonine est multiplié par trois dans les ganglions thoraciques (qui sont une partie du système nerveux central). Ce pic transitoire de sérotonine déclenche le passage de la phase solitaire à la phase grégaire<sup id="cite_ref-2014rogers_7-0" class="reference"><a href="#cite_note-2014rogers-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Une chaîne de réactions environnementales amène cette prolifération. Elle commence avec l'eau&nbsp;: les pluies, qui en quelques jours couvrent de végétation un désert, humidifient aussi les sols et déclenchent la maturation et l'éclosion des œufs de criquets. Les nymphes se nourrissent des plantes apparues à peu près en même temps qu'eux-mêmes<sup id="cite_ref-2002lindsey3_4-1" class="reference"><a href="#cite_note-2002lindsey3-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Si les conditions restent favorables à la reproduction (abri du vent, végétation, concentration des pontes, etc.), les nymphes se regroupent en bandes et les criquets adultes en essaim. Les nymphes, qui ne volent pas, peuvent être piégées.
</p>


<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Morphologie_des_essaims">Morphologie des essaims</h3></div>
<p>Les essaims peuvent atteindre des tailles gigantesques, s'étendant sur plusieurs centaines de kilomètres<sup id="cite_ref-newsroom_8-0" class="reference"><a href="#cite_note-newsroom-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> et contenant des milliards d'individus<sup id="cite_ref-newsroom_8-1" class="reference"><a href="#cite_note-newsroom-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Lindsey (2002) donne les chiffres de 1&nbsp;200&nbsp;<abbr class="abbr" title="kilomètre carré">km<sup>2</sup></abbr> (460&nbsp;<abbr class="abbr" title="mille international carré">mi<sup>2</sup></abbr>) pour un essaim, avec entre 40&nbsp;et 60&nbsp;M de criquets par km<sup>2</sup>&nbsp;; un essaim de cette taille peut manger 192&nbsp;M de kg (423&nbsp;M de <a href="Livre_(unit%C3%A9_de_masse)" class="mw-redirect" title="Livre (unité de masse)">livres-poids</a>) de végétation par jour<sup id="cite_ref-2002lindsey2_9-0" class="reference"><a href="#cite_note-2002lindsey2-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p><span class="need_ref" title="Ce passage nécessite une référence." style="cursor:help;">Le comportement d'un essaim est souvent comparé à celui des nuages, car il subit les mêmes effets du vent. Ainsi, un essaim prend principalement deux formes différentes&nbsp;: cumuliforme ou stratiforme. Sous l'action des vents, un essaim peut avancer de 200 kilomètres par jour.</span><sup class="need_ref_tag" style="padding-left:2px;">[réf.&nbsp;nécessaire]</sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Migration_des_essaims">Migration des essaims</h3></div>
<p>Les essaims peuvent voler rapidement sur de grandes distances (quelques milliers de km en quelques semaines)<sup id="cite_ref-2020tlili_3-2" class="reference"><a href="#cite_note-2020tlili-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. En 1988, des essaims ont traversé l'Atlantique depuis la Mauritanie jusqu'aux Caraïbes, soit 5&nbsp;000&nbsp;<abbr class="abbr" title="kilomètre">km</abbr> en 10 jours&nbsp;; se posant chaque nuit sur des bateaux occasionnellement mais surtout sur les corps des premiers criquets noyés à leur amerrissage mais servant de radeaux pour leurs congénères<sup id="cite_ref-newsroom_8-2" class="reference"><a href="#cite_note-newsroom-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Les_locustes_dans_la_culture">Les locustes dans la culture</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Traces_dans_l'histoire"><span id="Traces_dans_l.27histoire"></span>Traces dans l'histoire</h3></div>
<p>L'<a href="Ancien_Testament" title="Ancien Testament">Ancien Testament</a> présente les criquets comme une <a href="Dix_plaies_d'%C3%89gypte" title="Dix plaies d'Égypte">plaie de l'humanité</a>.
</p>
<blockquote>
<p>«&nbsp;<i>Elles couvrirent la surface de toute la terre et la terre fut dans l'obscurité&nbsp;; elles dévorèrent toutes les plantes de la terre et tous les fruits des arbres, tout ce que la grêle avait laissé et il ne resta aucune verdure aux arbres ni aux plantes des champs dans tout le pays d'Égypte.</i>&nbsp;»<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.&nbsp;»
</p>
</blockquote><p style="margin:-0.7em 0 0.3em 6em">—&nbsp;("Elles" pour le mot "sauterelles", désignant anciennement des criquets migrateurs).</p><p>Les entomologistes ont identifié les formes grégaires migratrices comme une espèce distincte des formes solitaires sédentaires jusqu'au milieu du XX<sup>e</sup> siècle. Le savant Uvarov a l'idée que Locusta migratoria est la forme grégaire de Locusta danica. Lors d'expériences en laboratoire, il met des formes sédentaires dans des petites cages confinées; les insectes se transforment en formes grégaires. Au contraire, un criquet migrateur mis en isolement se transforme en phase sédentaire. Motivées par la lutte contre les invasions dans une perspective agronomique, ces recherches se développent dans le Centre anti-acridien, un institut international à Londres<sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Consommation">Consommation</h3></div>
<p>La pertinence de l'utilisation des insectes comme ressource alimentaire en prévention des famines a été débattue lors d'une conférence de la <a href="Organisation_des_Nations_unies_pour_l'alimentation_et_l'agriculture" title="Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture">FAO</a> réunissant en 2008 une trentaine de scientifiques de 15 pays à <a href="Chiang_Mai" title="Chiang Mai">Chiang Mai</a> (Thaïlande). Les insectes sont déjà consommés depuis des millénaires par de nombreuses populations du monde<sup id="cite_ref-futura2008_12-0" class="reference"><a href="#cite_note-futura2008-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>La chair des criquets aurait le goût de la viande de poulet&nbsp;; mais ils doivent être mangés rapidement après leur mort car elle se décompose en environ 16 h. Chez les <a href="Nande_(peuple)" title="Nande (peuple)">Nande</a> (tribu majoritaire du grand nord de la province du <a href="Nord-Kivu" title="Nord-Kivu">Nord-Kivu</a>) du Congo, leur consommation était jusqu'à une époque récente réservée aux hommes<sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Les <a href="Nymphe_(biologie)" title="Nymphe (biologie)">nymphes</a> étaient mangées en brochettes jusque sur les tables des rois assyriens vers 700 ans av. J.-C.<sup id="cite_ref-2020tlili_3-3" class="reference"><a href="#cite_note-2020tlili-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Dans la Grèce Antique, cigales et criquets étaient enrobés de miel et mangés. En Thaïlande, ils sont cuisinés et proposés en apéritif. Au Mexique, ils sont cuisinés frits, et revenus avec des piments et un peu d’ail<sup id="cite_ref-insecteo_14-0" class="reference"><a href="#cite_note-insecteo-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<dl><dt>Alimentation animale</dt></dl>
<p>Confronté à l'insécurité alimentaire rampante aggravée par l'<a href="Invasion_de_criquets_de_2019-2020" title="Invasion de criquets de 2019-2020">invasion massive de criquets de 2019-2020</a>, le plus grand producteur d’aliments pour animaux du Pakistan utilise des criquets comme complément alimentaire pour des poulets. Cette action fournit aux agriculteurs une source alternative de revenus compensant en partie la destruction de leurs récoltes. L'extension de ce projet a été approuvée en juin 2020<sup id="cite_ref-15" class="reference"><a href="#cite_note-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Audiovisuel">Audiovisuel</h3></div>
<p>Dans la série <i><a href="Les_Envahisseurs" title="Les Envahisseurs">Les Envahisseurs</a></i>, l'épisode <i>Cauchemar</i> (<i>Nightmare</i> épisode 7 de la saison 1) montre les Envahisseurs manipulant les nuées de locustes pour anéantir les ressources de l'Amérique puis du monde.
</p><p>Dans la saga vidéoludique <i><a href="Gears_of_War" title="Gears of War">Gears of War</a></i>, les locustes sont une horde d'humanoïdes, au teint blafard et à la peau calleuse. Les locustes vivent sous terre et leur but est l'éradication pure et simple des humains vivant à la surface de la planète.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Notes_et_références"><span id="Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Notes et références</h2></div>
<div class="references-small decimal" style=""><div class="mw-references-wrap mw-references-columns"><ol class="references">
<li id="cite_note-CNRTL-1"><span class="reference-text">Informations <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cnrtl.fr/lexicographie/Locuste/0">lexicographiques</a> et <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cnrtl.fr/etymologie/Locuste/0">étymologiques</a> de «&nbsp;Locuste&nbsp;» dans le <i><a href="Tr%C3%A9sor_de_la_langue_fran%C3%A7aise_informatis%C3%A9" title="Trésor de la langue française informatisé">Trésor de la langue française informatisé</a></i>, sur le site du <a href="Centre_national_de_ressources_textuelles_et_lexicales" title="Centre national de ressources textuelles et lexicales">Centre national de ressources textuelles et lexicales</a></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Odula,_journaliste_The_Associated_Press2021"><span class="ouvrage" id="Tom_Odula,_journaliste_The_Associated_Press2021">Tom Odula, journaliste The Associated Press, «&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.msn.com/fr-ca/actualites/monde/les-locustes-continuent-%c3%a0-ravager-le-kenya/ar-BB1fqLuF?ocid=mailsignout&amp;li=AAanjZr"><cite style="font-style:normal;">Les locustes continuent à ravager le Kenya</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">msn.com</span>, <time class="nowrap" datetime="2021-04-08" data-sort-value="2021-04-08">8 avril 2021</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2021-04-08" data-sort-value="2021-04-08">8 avril 2021</time>)</small></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2020tlili-3"><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="TliliAbdellaouiDesutter-GrandcolasBen_Chouikha2020"><span class="ouvrage" id="Haithem_TliliKhemais_AbdellaouiLaure_Desutter-GrandcolasManel_Ben_Chouikha2020"><small>[Tlili <i>et al.</i> 2020]</small> Haithem Tlili, Khemais Abdellaoui, Laure Desutter-Grandcolas, Manel Ben Chouikha et Mohamed Ammar, «&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://reporterre.net/Invasion-de-criquets-pelerins-le-cauchemar-est-de-retour"><cite style="font-style:normal;">Invasion de criquets pèlerins&nbsp;: le cauchemar est de retour</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">reporterre.net</span>, <time class="nowrap" datetime="2020-10-13" data-sort-value="2020-10-13">13 octobre 2020</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-14" data-sort-value="2020-10-14">14 octobre 2020</time>)</small></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2002lindsey3-4"><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="2002lindsey"><small>[Lindsey 2002]</small> <abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Rebecca Lindsey (<abbr class="abbr" title="photographies">photogr.</abbr>&nbsp;Robert Simmon), «&nbsp;<cite style="font-style:normal" lang="en">Locust&nbsp;!</cite>&nbsp;», <i><span class="lang-en" lang="en">Earth Observatory</span></i>,‎ <time class="nowrap" datetime="2002-09-18" data-sort-value="2002-09-18">18 septembre 2002</time>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;3 <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://earthobservatory.nasa.gov/features/Locusts/locusts3.php">lire en ligne</a> [sur <i>earthobservatory.nasa.gov</i>], consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-15" data-sort-value="2020-10-15">15 octobre 2020</time>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=Locust+%21&amp;rft.jtitle=Earth+Observatory&amp;rft.au=Rebecca+Lindsey&amp;rft.date=2002&amp;rft.pages=3&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ALocuste"></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="AnsteyRogersOttBurrows2009"><span class="ouvrage" id="Michael_L._AnsteyStephen_M._RogersSwidbert_R._OttMalcolm_Burrows2009"><small>[Anstey <i>et al.</i> 2009]</small> <abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Michael L. Anstey, Stephen M. Rogers, Swidbert R. Ott, Malcolm Burrows et Stephen J. Simpson, «&nbsp;<cite style="font-style:normal" lang="en">Serotonin Mediates Behavioral Gregarization Underlying Swarm Formation in Desert Locusts</cite>&nbsp;», <i><span class="lang-en" lang="en">Science</span></i>, <abbr class="abbr" title="volume">vol.</abbr>&nbsp;323, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr>&nbsp;627,‎ <time>2009</time> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Serial_Number" title="International Standard Serial Number">ISSN</a>&nbsp;<span class=" noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://portal.issn.org/resource/issn/0036-8075">0036-8075</a></span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.552.6910&amp;rep=rep1&amp;type=pdf">lire en ligne</a> <abbr class="abbr indicateur-format format-pdf" title="Document au format Portable Document Format (PDF) d'Adobe">[PDF]</abbr> sur <i>citeseerx.ist.psu.edu</i>, consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-18" data-sort-value="2020-10-18">18 octobre 2020</time>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=Serotonin+Mediates+Behavioral+Gregarization+Underlying+Swarm+Formation+in+Desert+Locusts&amp;rft.jtitle=Science&amp;rft.issue=627&amp;rft.aulast=Anstey&amp;rft.aufirst=Michael+L.&amp;rft.au=Stephen+M.+Rogers&amp;rft.au=Swidbert+R.+Ott&amp;rft.au=Malcolm+Burrows&amp;rft.au=Stephen+J.+Simpson&amp;rft.date=2009&amp;rft.volume=323&amp;rft.issn=0036-8075&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ALocuste"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.techno-science.net/?onglet=news&amp;news=6261"><cite style="font-style:normal;">Le pourquoi des grands rassemblements de criquets</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">techno-science.net</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-19" data-sort-value="2020-10-19">19 octobre 2020</time>)</small></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2014rogers-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2014rogers_7-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="RogersA.CullenAnsteyBurrows2014"><span class="ouvrage" id="Stephen_M._RogersDarron_A.CullenMichael_L._AnsteyMalcolm_Burrows2014"><small>[Rogers <i>et al.</i> 2014]</small> <abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Stephen M. Rogers, Darron A.Cullen, Michael L. Anstey, Malcolm Burrows, EmmaDespland, TimDodgson, TomMatheson, Swidbert R. Ott, KatjaStettin et Gregory A.Sword et Stephen J. Simpson, «&nbsp;<cite style="font-style:normal" lang="en">Rapid behavioural gregarization in the desert locust, Schistocerca gregaria entails synchronous changes in both activity and attraction to conspecifics</cite>&nbsp;», <i><span class="lang-en" lang="en">Journal of Insect Physiology</span></i>, <abbr class="abbr" title="volume">vol.</abbr>&nbsp;65,‎ <time>2014</time>, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>&nbsp;<span class="nowrap">9-26</span> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://reader.elsevier.com/reader/sd/pii/S0022191014000638?token=449A850E5AC28B7BF788D977DB078A76B75C798B361ADFF74AF834E7CB7C6BD7C1AA91965D6DBE01F7FA7F73E25DF216">lire en ligne</a> [sur <i>citeseerx.ist.psu.edu</i>], consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-18" data-sort-value="2020-10-18">18 octobre 2020</time>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=Rapid+behavioural+gregarization+in+the+desert+locust%2C+Schistocerca+gregaria+entails+synchronous+changes+in+both+activity+and+attraction+to+conspecifics&amp;rft.jtitle=Journal+of+Insect+Physiology&amp;rft.aulast=Rogers&amp;rft.aufirst=Stephen+M.&amp;rft.au=Darron+A.Cullen&amp;rft.au=Michael+L.+Anstey&amp;rft.au=Malcolm+Burrows&amp;rft.au=EmmaDespland&amp;rft.au=TimDodgson&amp;rft.au=TomMatheson&amp;rft.au=Swidbert+R.+Ott&amp;rft.au=KatjaStettin&amp;rft.au=Gregory+A.Sword+et+Stephen+J.+Simpson&amp;rft.date=2014&amp;rft.volume=65&amp;rft.pages=9-26&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ALocuste"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-newsroom-8"><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="2006"><span class="noarchive">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.fao.org/newsroom/en/focus/2006/1000345/index.html"><cite style="font-style:normal; color:var(--color-link-red, #d73333);">Biological control of locusts - New weapons for old enemies</cite></a>&nbsp;»<sup class="">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/*/http://www.fao.org/newsroom/en/focus/2006/1000345/index.html">Archive.org</a> • <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.fao.org/newsroom/en/focus/2006/1000345/index.html">Wikiwix</a> • <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.is/http://www.fao.org/newsroom/en/focus/2006/1000345/index.html">Archive.is</a> • <a rel="nofollow" class="external text" href="https://webcache.googleusercontent.com/search?hl=fr&amp;q=cache:http://www.fao.org/newsroom/en/focus/2006/1000345/index.html">Google</a> • Que faire&nbsp;?)</sup></span>, sur <span class="italique">fao.org/newsroom</span>, <time class="nowrap" datetime="2006-07-30" data-sort-value="2006-07-30">30 juillet 2006</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-15" data-sort-value="2020-10-15">15 octobre 2020</time>)</small></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2002lindsey2-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2002lindsey2_9-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#2002lindsey">Lindsey 2002</a>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://earthobservatory.nasa.gov/features/Locusts/locusts2.php">p. 2</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="La_Bible" class="mw-redirect" title="La Bible">La Bible</a>, Livre de l'Exode 10, verset 16</span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Gisin1961"><span class="ouvrage" id="Hermann_Gisin1961">Hermann Gisin, «&nbsp;<cite style="font-style:normal">Les invasions de sauterelles</cite>&nbsp;», <i>Musées de Genève</i>,‎ <time class="nowrap" datetime="1961-09" data-sort-value="1961-09">septembre 1961</time>, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>&nbsp;<span class="nowrap">7-9</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=Les+invasions+de+sauterelles&amp;rft.jtitle=Mus%C3%A9es+de+Gen%C3%A8ve&amp;rft.aulast=Gisin&amp;rft.aufirst=Hermann&amp;rft.date=1961-09&amp;rft.pages=7-9&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ALocuste"></span></span></span></span>
</li>
<li id="cite_note-futura2008-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-futura2008_12-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="2008">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.futura-sciences.com/sciences/actualites/homme-manger-insectes-prevenir-famines-14767/"><cite style="font-style:normal;">Manger des insectes pour prévenir les famines</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">futura-sciences.com</span>, <time class="nowrap" datetime="2008-02-28" data-sort-value="2008-02-28">28 février 2008</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-20" data-sort-value="2020-10-20">20 octobre 2020</time>)</small></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Mukulu2020"><span class="ouvrage" id="Hervé_Mukulu2020">Hervé Mukulu, «&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://habarirdc.net/savourer-delicieuses-sauterelles-nord-kivu/"><cite style="font-style:normal;">Savourer de délicieuses sauterelles du Nord-Kivu, mais…</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">habarirdc.net</span>, <time class="nowrap" datetime="2020-01-06" data-sort-value="2020-01-06">6 janvier 2020</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-19" data-sort-value="2020-10-19">19 octobre 2020</time>)</small></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-insecteo-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-insecteo_14-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="2016">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.insecteo.com/conseils/manger-insectes-monde/"><cite style="font-style:normal;">Manger des insectes&nbsp;: dans quelles régions du monde se nourrit-on d’insectes&nbsp;?</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">insecteo.com</span>, <time class="nowrap" datetime="2016-04-22" data-sort-value="2016-04-22">22 avril 2016</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-20" data-sort-value="2020-10-20">20 octobre 2020</time>)</small></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-15"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-15">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage"><span class="noarchive">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://alimentation-generale.fr/reportage/au-pakistan-on-transforme-les-criquets-pelerins-en-aliments-pour-poulets/"><cite style="font-style:normal; color:var(--color-link-red, #d73333);">Au Pakistan, on transforme les criquets pèlerins en aliments pour poulets</cite></a>&nbsp;»<sup class="">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/*/https://alimentation-generale.fr/reportage/au-pakistan-on-transforme-les-criquets-pelerins-en-aliments-pour-poulets/">Archive.org</a> • <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://alimentation-generale.fr/reportage/au-pakistan-on-transforme-les-criquets-pelerins-en-aliments-pour-poulets/">Wikiwix</a> • <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.is/https://alimentation-generale.fr/reportage/au-pakistan-on-transforme-les-criquets-pelerins-en-aliments-pour-poulets/">Archive.is</a> • <a rel="nofollow" class="external text" href="https://webcache.googleusercontent.com/search?hl=fr&amp;q=cache:https://alimentation-generale.fr/reportage/au-pakistan-on-transforme-les-criquets-pelerins-en-aliments-pour-poulets/">Google</a> • Que faire&nbsp;?)</sup></span>, sur <span class="italique">alimentation-generale.fr</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-20" data-sort-value="2020-10-20">20 octobre 2020</time>)</small></span>.</span>
</li>
</ol></div>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Voir_aussi">Voir aussi</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Liens_externes">Liens externes</h3></div>
<ul><li>(Français/Anglais) <span class="ouvrage">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.fao.org/ag/locusts/fr/info/info/index.html"><cite style="font-style:normal;">L'Observatoire acridien de la FAO</cite></a>&nbsp;», <span class="italique">, points sur la situation sur le terrain, références</span>, sur <span class="italique">fao.org</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-19" data-sort-value="2020-10-19">19 octobre 2020</time>)</small></span>.</li>
<li><span class="ouvrage">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="http://locust.cirad.fr/"><cite style="font-style:normal;">Les criquets ravageurs</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">locust.cirad.fr</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-19" data-sort-value="2020-10-19">19 octobre 2020</time>)</small></span>&nbsp;: références, documents en ligne, outils de formation.</li>
<li><span class="ouvrage">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="http://ispi-lit.cirad.fr/"><cite style="font-style:normal;">Locust literature</cite></a>&nbsp;», <span class="italique">references, guidelines and procedures</span>, sur <span class="italique">ispi-lit.cirad.fr</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-10-19" data-sort-value="2020-10-19">19 octobre 2020</time>)</small></span>.</li></ul>
<div class="navbox-container" style="clear:both;">

</div>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de l’entomologie</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la protection des cultures</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2025-10-14" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=Locuste&amp;oldid=229747729">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>